Zdjęcie
Kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Choszcznie
10
Historia
Najprawdopodobniej w miejscu gotyckiego kościoła stała w XIII wieku romańska, kamienna świątynia. Mogła być wzniesiona, zaraz po otrzymaniu tegoż obszaru w 1232-1233 roku od księcia Władysława Odonica, przez cystersów kołbackich. Cystersi wznieśli dwór lub folwark koło j. Sowno. W 1269 roku mnisi i konwersi z tego folwarku zostali wypędzeni przez margrabiów brandenburskich. Obszar, na którym zbudowany był kościół pozostawał jednak oficjalnie pod patronatem cystersów do czasów ich rezygnacji w 1282 roku. W rękach margrabiów brandenburskich był od 1269, gdyż około 1284 roku lokowali oni tutaj miasto Arnswalde (dzisiejsze Choszczno). Kościół Najświętszej Marii Panny jest trójnawową halą z wydłużonym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Od zachodu przylega do świątyni czworoboczna wieża. Zanim przystąpiono do budowy gotyckiej świątyni ceglanej, rozebrano częściowo budowlę kamienną. Rozbierając kościół kamienny z XIII wieku, pozostawiono do połowy XIV wieku romańską wieżę. Kościół w Choszcznie wzniesiono w I poł. XIV wieku. W 1350 ufundowano ołtarz do kościoła NMP. Kościół NMP w Choszcznie wykazuje związki z budownictwem Pomorza i Brandenburgii. Zaznaczyły na nim swój wpływ zaodrzańskie strzechy budowlane, jednak najmocniej mogły zaważyć tutaj związki z Angermünde, ponieważ Choszczno (Arnswalde) było lokowane na wzorcu tegoż miasta. Jedynym zabytkiem plastyki figuralnej choszczeńskiego kościoła jest gotyckiej sedilium, znajdujące się w południowej ścianie prezbiterium. Ceglany tympanon niszy tworzy tzw. „Drzewo Jessiego” z rodowodem Chrystusa. W środku wyobrażenia umieszczono ukrzyżowanego Chrystusa, a po jego bokach postacie św. Marii, patronki miejscowego kościoła, oraz św. Jana – opiekuna joanitów. W zwojach winnej latorośli, pomiędzy liśćmi i owocami, umieszczono w szachowniczym układzie popiersia 21 mężczyzn z pustymi banderolami. W choszczeńskim sedilium przenikają się treści mityczne „lignum vite” oraz rodowodu Chrystusa. Zabytek ten pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku. Cała budowla kościelna poważnie ucierpiała w pożarze miasta 20 lipca 1511 r. Spłonął dach korpusu i wieża. Zniszczeniu uległy wówczas stare dzwony, możliwe także, że również ołtarz św. Marii. W pożarze z 1511 roku spłonęły także średniowieczne dzwony. Trzy nowe umieszczono na wieży w 1520 roku wykonane przez stargardzkiego ludwisarza Lutke Rose. Na jednym z nich wyryty był relief z Chrystusem i św. Marią. Po wprowadzeniu w Choszcznie reformacji 1536/37. Przystąpiono do wznoszenia balkonów. Przebudowywano je potem w XIX wieku. Po licznych pożarach i zniszczeniach w latach 1859-1862 przeprowadzono gruntowny remont kościoła NMP. Zrekonstruowano wówczas sklepienia gwiaździste. W prezbiterium uzupełniono zniszczenia części sklepienia krzyżowo-żebrowego, założono nowe zworniki. Stara zakrystia została rozebrana, a nową dwuprzęsłową dobudowano. We wnętrzu otynkowano ośmioboczne filary i ozdobiono je kapitelami roślinnymi. Dolne partie okien w korpusie i chórze zostały zamurowane. W fasadzie zachodniej dostawiono dwie ośmioboczne wieżyczki. Portal główny otrzymał nowe profile. W XVIII wieku wieża liczyła 77 metrów wysokości, a w 1860, 65 metrów. Podczas I wojny światowej masowo zabierano dzwony z kościołów. Na potrzeby wojny w 1917 roku zabrano z kościoła NMP dwa dzwony a pozostawiono jedynie „średni” z 1643 roku. W 1945 roku został przestrzelony dzwon z 1643 r. Jest przechowywany w Choszcznie do dzisiaj. Podczas oblężenia Choszczna w 1945 roku zniszczeniu uległ dach korpusu, sklepienia okien, portale i mury wieży. Po zakończeniu działań wojennych kościół został zabezpieczony. Odbudowę zaczęto od przykrycia korpusu nawowego i prezbiterium dachem. Na chórze wymurowano sklepienie krzyżowo-żebrowe. Rozebrano neogotyckie empory. We wnętrzu nałożono tynki na ściany i sklepienia. Prezbiterium oddano 8 grudnia 1947 roku. Od 1956 rozpoczęto prace konserwacyjne, które miały nadać kościołowi wygląd nawiązujący do pierwotnego gotyckiego stanu, odbudowę wnętrz zakończono 21 kwietnia 1957 r. Po odbudowaniu wieży w 1968 roku rozpoczęto prace nad oszkleniem całego kościoła, wprawiano kolorowe szkło witrażowe, zrobiono ołtarz z miedzi, chrzcielnice i ołtarz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. W 1975 r. wnętrze zostało wymalowane, w 1978 r. zrobiono nowe ławki i konfesjonały z dębowego drewna, w 1984 r. rozpoczęto budowę domu parafialnego w pobliżu kościoła. Budowę zakończono w 1987 roku. W latach 1984-1990 prowadzono prace zabezpieczające przed pękaniem sklepień i ścian, a w roku 1990 odrestaurowano więźbę dachową i jej zabezpieczenia. Prace z lat 1991-1992 polegały na pokryciu dachu blachą miedzianą oraz wymianą części posadzek w zakrystii i przy bocznych ołtarzach. W 1994 r. uzupełniono ubytki zaprawy na zewnątrz ściany wschodniej na nawie głównej. Na przełomie 1995-1996 rozpoczęto prace konserwatorskie XIV-wiecznego sedilium „Drzewa Jessiego” oraz zrekonstruowano wieżyczkę przy bocznej nawie. Z wyposażenia historycznego przetrwało jedynie niewiele elementów. Należą do nich: płaskorzeźba ceramiczna w arkadzie na południowej ścianie prezbiterium z przedstawieniem Chrystusa Ukrzyżowanego na drzewie Jessiego z ok. 1350 r.; belka teczowa, z 1865 r. ze współczesnymi rzeźbami, wykonanymi przez A. Trajkiewicza, epitafium Mikołaja Rebentischa z 1575 r., epitafium Scholastyki Elżbiety von Schade z 1787 r., chrzcielnica neogotycka, ze sztucznego kamienia z II poł. XIX wieku, chrzcielnica z miedzi (współczesna)
Komentarze
Tak powstało zdjęcie
FirmaSAMSUNG
ModelGT-I8190
Ogniskowa3.54 mm
Przysłonaf/2.6
Czas1033/1000000 s
ISO50
Brak komentarzy
Bądź pierwszy! Podziel się swoją opinią, zadaj pytanie lub napisz, co najbardziej spodobało Ci się na tym zdjęciu.